Tranh tụng để bảo vệ quyền con người

By 22/12/2013TIN TỨC

Tại hội thảo về dự luật Tổ chức VKSND sửa đổi do Ủy ban Tư pháp của Quốc hội vừa tổ chức tại TP Cần Thơ, vấn đề nâng cao năng lực tranh tụng của kiểm sát viên đã gây nhiều chú ý…

“Chúng ta đang chuyển dần từ mô hình tố tụng cũ (xét hỏi) sang mô hình tố tụng tranh tụng. Tác động của sự chuyển đổi đó rất lớn. Vì vậy, nếu như trước đây đào tạo, tuyển dụng kiểm sát viên căn cứ vào năng lực xét hỏi thì nay phải là năng lực tranh tụng” – PGS Lê Văn Hòe (nguyên giảng viên Học viện Chính trị – Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh) nhận xét.

Tranh tụng thể hiện sự văn minh

Theo GS Hòe, việc đào tạo kiểm sát viên cũng phải đào tạo cả kỹ thuật hùng biện. Lấy năng lực tranh tụng là tiêu chuẩn để xét kiểm sát viên. Bên cạnh đó, việc xây dựng hệ thống pháp lý phải bảo đảm quyền học tập, chế độ, chính sách bổ nhiệm, công vụ cho kiểm sát viên. Đồng thời phải có quy định bảo vệ danh dự, sức khỏe, tính mạng của bản thân kiểm sát viên, cán bộ tố tụng khác như điều tra viên, thẩm phán và gia đình họ.

Đồng tình, GS Nguyễn Đăng Dung (ĐH Quốc gia Hà Nội) nói: “Bị can, bị cáo khi chưa có quyết định hay bản án của tòa thì không phải là tội phạm nên phải được bảo vệ. Muốn bảo vệ quyền con người thì phải tranh tụng. Tranh tụng là thể hiện sự văn minh, không theo không được. Muốn vậy thì các bên buộc tội – gỡ tội phải có tư cách bình đẳng như nhau trong tố tụng”.

tranh-tung-tai-toa

Phiên tranh luận của một phiên tòa. Ảnh: HTD

GS Dung cũng nhấn mạnh đến tư tưởng “thà bỏ sót còn hơn bắt nhầm” để thay cho tư tưởng “thà bắt nhầm còn hơn bỏ sót” trước đây. Theo ông, việc này còn phụ thuộc vào yếu tố chúng ta “viết luật như thế nào, tổ chức thực hiện như thế nào”. “Quyền con người có thể được bảo vệ rất tốt hoặc bị xâm phạm cũng là ở các khâu này” – GS Dung khẳng định.

Cá thể hóa trách nhiệm

Một vấn đề khác cũng gây nhiều chú ý là quy định về chức năng, nhiệm vụ của Ủy ban Kiểm sát. Nhiều ý kiến cho rằng Ủy ban Kiểm sát chỉ nên quyết định những việc mang tính hoạt động tổ chức, còn với các vụ án quan trọng thì chỉ tư vấn. Nên bỏ quy định hiện hành cho phép Ủy ban Kiểm sát được quyết định những vụ án quan trọng.

Theo TS Nguyễn Văn Hiện (Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội), Điều 32 Luật Tổ chức VKSND hiện hành quy định Ủy ban Kiểm sát VKSND Tối cao họp thảo luận và quyết định về những vụ án hình sự, dân sự, hôn nhân và gia đình, hành chính, kinh tế, lao động quan trọng. “Quy định như vậy có nên không? Việc của cơ quan tố tụng mà Ủy ban Kiểm sát lại quyết định, biến Ủy ban Kiểm sát thành cơ quan tố tụng thì có giẫm chân không? Tôi làm thực tiễn nhiều và kiểm sát viên nói khổ thân lắm, rất nhiều việc cứ bị Ủy ban Kiểm sát gọi lên hỏi, quyết phải làm. Trong trường hợp này Ủy ban Kiểm sát còn to hơn cả viện trưởng, phá hủy nguyên tắc tập trung” – TS Hiện băn khoăn.

Theo bà Lê Thị Nga (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp), Ủy ban Tư pháp quan tâm đến vai trò của Ủy ban Kiểm sát vì liên quan đến trách nhiệm. Bà Nga nói: “Những cái mà tập thể quyết định thì bây giờ trách nhiệm như thế nào? Về tố tụng, viện trưởng quyết định và viện trưởng phải chịu trách nhiệm nhưng bây giờ có một quyết định về tố tụng sai, lúc đó có quy trách nhiệm của Ủy ban Kiểm sát hay không, cái này phải làm rõ”.

Ông Dương Đình Quyền (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp) nhấn mạnh: “Chúng ta đã trả giá rất đắt cho cơ chế tập thể”. Theo ông Quyền, hiện nay trên mọi lĩnh vực có xu hướng cá thể hóa trách nhiệm. Vì thế Ủy ban Kiểm sát tham mưu thì cứ tham mưu nhưng viện trưởng phải quyết định và chịu trách nhiệm cá nhân.

Mở rộng thẩm quyền điều tra?

Về quy định kiểm sát viên ngoài việc được thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp thì còn được thực hiện nhiệm vụ khác, bà Lê Thị Nga cho rằng phải cân nhắc, đối với những người làm công tác khác ngoài hai chức năng trên trong ngành kiểm sát thì sẽ có chế độ phù hợp chứ không nhất nhất cứ phải là kiểm sát viên. Đồng quan điểm, ông Dương Ngọc Ngưu (Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp) cũng cho rằng kiểm sát viên nên tập trung vào hai nhiệm vụ thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.

Ông Ngưu đề xuất: “Nên mở rộng thẩm quyền điều tra của VKS, tức là anh có quyền điều tra, phúc cung, chủ động điều tra để thu thập chứng cứ. Còn có tăng quyền điều tra cho kiểm sát viên hay lập hẳn một hệ thống cơ quan điều tra chuyên trách trong ngành kiểm sát cần nghiên cứu kỹ”.

NHẪN NAM

Nguồn: phapluattp.vn